คำสุภาษิตไทย 240 คำ พร้อมความหมาย

คำสุภาษิต เป็นคำที่ใช้ในการเปรียบเทียบหรืออุปมาอุปมัยสิ่งต่างๆ ทั้งในเรื่องการสั่งสอนตักเตือนในทางบวก เป็นการใช้คำในชีวิตประจำวันมาแต่งให้สอดคล้องกันเป็นคำ เพื่อนการเข้าใจและจดจำได้ง่ายขึ้น จนเกิดเป็นสํานวนไทย สุภาษิตคำพังเพย และ สุภาษิตสำนวนไทย

คำสุภาษิต

คำสุภาษิตมักจะมาในรูปแบบของสำนวนโวหาร หรือคำพังเพย เมื่อฟังแล้วบางครั้งมักจะไม่ค่อยได้ความหมายในตัวของมันเองเท่าไหร่นัก แต่ต้องนำไปประกอบกับเหตุการณ์หรือตัวบุคคล จึงจะได้ความหมายที่เป็นคติเตือนใจ คำสุภาษิตมีอยู่ด้วยกันสองประเภทคือ

1.คำสุภาษิตที่ฟังแล้วเข้าใจได้ทันที โดยที่ไม่ต้องแปลความหมายให้เข้ากับสถานการณ์นั้นๆ เช่น ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
2.คำสุภาษิตที่ฟังแล้วไม่เข้าใจในทันที ต้องแปลความหมายของมันให้เข้ากับสถานการณ์ต่างๆก่อนถึงจะทราบถึงความหมายและแนวสอนของคำสุภาษิตนั้นๆ เช่น ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย

สำนวน

คือคำที่พูดออกมาในลักษณะเปรียบเทียบ และจะฟังไม่เข้าในในทันทีต้องแปลความหมายก่อน เช่นเดียวกับรูปแบบที่สองของคำสุภาษิต

คำพังเพย

คือคำพูดที่ออกมาโดยที่ไม่ได้ตั้งใจว่าจะสั่งสอนอะไร ออกแนวพูดเปรียบเทียบว่าสถานการณ์นี้เป็นอย่างไรเสียมากกว่า แต่คำพังเพยส่วนใหญ่ก็มักจะแฝงคติเตือนใจที่สามารถนำไปปฏิบัติใช้ได้

++กดที่สำนวนสุภาษิตแต่ละคำเพื่อดูรายละเอียดเพิ่มเติม++

สุภาษิตไทย หมวด ก.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน เก็บเล็กผสมน้อย โน่นบ้างนี่บ้าง จนสําเร็จเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา
เก็บเล็กผสมน้อย เก็บเล็กผสมน้อย เก็บส่วนเล็กส่วนน้อยจนเป็นรูปเป็นร่างเป็นกอบเป็นกำ
เก็บเหรียญตัดหน้ารถสิบล้อ หวังผลประโยชน์เพียงเล็กน้อย แต่ต้องมีความเสี่ยงใหญ่หลวง
เก็บหอมรอมริบ ความพยายามในการเก็บหรือออมสิ่งของเงินทองทีละเล็กทีละน้อย
เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง เกลียดตัวเขาแต่อยากได้ผลประโยชน์จากเขา
เกลือเป็นหนอน คนภายในกลุ่มของเรา คิดทรยศไปบอกความลับฝ่ายตรงข้าม
เกลือจิ้มเกลือ แก้แค้นให้สาสมกับที่ทำไว้ ไม่ยอมเสียเปรียบกัน
แกว่งเท้าหาเสี้ยน อยู่ดีไม่ว่าดี ไปหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัว
แกะดำ คนที่ทําอะไรผิดเพื่อนผิดฝูงในกลุ่มนั้น ๆ (ใช้ในทางไม่ดี)
ใกล้เกลือกินด่าง มองข้ามของดีที่อยู่ใกล้ตัวซึ่งจะเป็นประโยชน์แก่ตน กลับไปแสวงหาสิ่งอื่นที่ด้อยกว่า
ไก่เเก่เเม่ปลาช่อน หญิงค่อนข้างมีอายุ มีมารยาและเล่ห์เหลี่ยมมาก
ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ ต่างฝ่ายต่างก็รู้ความลับของกันและกัน
ไก่ได้พลอย ได้สิ่งที่มีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า จึงไม่เกิดประโยชน์แต่อย่างใด
ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง ความสวยงามเกิดขึ้นได้จากการปรุงแต่ง
ไก่รองบ่อน ผู้ที่อยู่ในฐานะตัวสำรอง ซึ่งจะเรียกมาใช้เมื่อไรก็ได้
ไก่อ่อน อ่อนหัด, ยังไม่ชำนาญ
ไกลปืนเที่ยง ไม่รู้อะไรเพราะอยู่ห่างไกลความเจริญ, ไม่ทันสมัยเพราะอยู่ไกลจากตัวเมือง
ไกลหูไกลตา อยู่ในที่ที่ดูแลไม่ถึง, อยู่ห่างไกลการติดต่อ
กงเกวียนกำเกวียน เวรสนองเวร กรรมสนองกรรม ทำอย่างไรย่อมได้อย่างนั้น
กบเกิดใต้บัวบาน อยู่ใกล้สิ่งที่ดีงาม แต่ไม่รู้จักคุณค่า
กบเลือกนาย ผู้ที่ต้องการเปลี่ยนผู้บังคับบัญชาเรื่อยๆ
กบในกะลาครอบ ผู้มีความรู้และประสบการณ์น้อย แต่สำคัญตนว่ามีความรู้มาก
กรวดน้ำคว่ำขัน ตัดขาดไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย
กระจอกงอกง่อย ยากจนเข็ญใจ
กระดังงาลนไฟ หญิงที่เคยผ่านผู้ชายมาแล้ว ย่อมรู้จักชั้นเชิงดีกว่าผู้หญิงที่ยังไม่เคยแต่งงาน
กระดี่ได้น้ำ อาการแสดงความดีใจ หรือตื่นเต้นจนตัวสั่น
กระต่ายขาเดียว ยืนกรานไม่ยอมรับผิด ฉันไม่ได้ทำ ฉันเปล่านะ
กระต่ายตื่นตูม ตื่นตกใจง่าย ยังไม่ทันหาสาเหตุให้ชัดเจนเสียก่อนแล้วโวยวาย
กระต่ายหมายจันทร์ ผู้ชายหมายปองผู้หญิงที่มีฐานะดีกว่า
กลิ้งครกขึ้นเขา ทำงานที่ยากลำบากเกินวิสัยที่จะทำได้
กลืนไม่เข้าคายไม่ออก พะอืดพะอม จะทำอะไรก็ไม่ถนัด
กวนน้ำให้ขุ่น ทำเรื่องราวที่สงบอยู่แล้วให้เกิดวุ่นวายขึ้นมา
กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ ลักษณะของการทำงานที่มีความลังเลใจ ทำให้แก้ปัญหาได้ไม่ทันท่วงที
ก่อร่างสร้างตัว ตั้งเนื้อตั้งตัวได้เป็นหลักเป็นฐาน มั่นคง
กัดก้อนเกลือกิน ใช้ชีวิตอย่างแร้นแค้นอดอยาก
ก้างขวางคอ ผู้ที่ขัดขวาง ไม่ให้ทำอะไรได้สะดวก
กำขี้ดีกว่ากำตด ได้บ้างดีกว่าไม่ได้อะไรเลย
กำปั้นทุบดิน ทำหรือพูดส่งเดชพอให้มันพ้นตัว
กิ้งก่าได้ทอง คนที่ได้ลาภยศแล้วทะนงตนลืมฐานะเดิม
กิ่งทองใบหยก เหมาะสมกัน (ใช้แก่หญิงกับชายที่จะแต่งงานกัน)
กินข้าวร้อนนอนตื่นสาย มีความเป็นอยู่อย่างสบาย นึกจะกินจะตื่นเมื่อไรก็ได้
กินที่ลับไขที่แจ้ง เปิดเผยเรื่องที่เป็นความลับ ให้คนอื่นรู้
กินน้ำใต้ศอก เมียน้อยต้องยอมรับของเหลือเดนจากเมียหลวงตกเป็นรองด้านศักดิ์ศรี
กินบนเรือนขี้บนหลังคา คนเนรคุณอาศัยบ้านเขาหรือเขาให้ความช่วยเหลือแต่กลับทำความบัดซบให้
กินบุญเก่า ยังมีความดีเหลืออยู่ หรือ อยู่สุขสบายเพราะได้รับผลบุญจากกรรมดีที่ทำไว้
กินปูนร้อนท้อง ทำอาการมีพิรุธขึ้นเอง, แสดงอาการเดือดร้อนขึ้นเอง
กินอย่างหมู อยู่อย่างหมา เละเทะ ไม่มีระเบียบ
กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง รู้ดีอยู่แล้วแสร้งทำเป็นไม่รู้
กำแพงมีหูประตูมีตา จะพูดอะไรต้องระวัง อาจมีคนรู้ได้

สุภาษิตไทย หมวด ข. – ค.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม ทำตัวให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมที่คนในสังคมนั้นเขาทำกัน
เข้ากันเป็นปี่เป็นขลุ่ย ถูกคอกัน, เข้ากันได้ดี
เข้าด้ายเข้าเข็ม กำลังคับขันเวลากำลังสำคัญ ถ้าพลาดหรือมีอะไรมาขัดจังหวะจะเสียการ
เข้าตาจน หมดทางไป หมดทางที่จะแก้ไข หมดหนทาง
เข้าตามตรอก ออกทางประตู การทำตามธรรมเนียมประเพณี ส่วนใหญ่หมายถึงการแต่งงาน
เข้าหูซ้ายทะลุหูขวา ฟังแต่ไม่ได้คิดตาม บอกหรือสอนไม่ได้ผล
เขียนเสือให้วัวกลัว ทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้อีกฝ่ายหนึ่งเสียขวัญหรือเกรงขาม
เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า ทำดีแต่แรก แล้วมาทำเสียตอนหลัง
เขี้ยวลากดิน มีความสามารถสูง จัดเจน เล่ห์เหลี่ยมแพรวพราว
ไข่ในหิน ของที่ต้องระมัดระวังทะนุถนอมอย่างยิ่ง
ไขสือ รู้แล้วทำเป็นไม่รู้
ขนทรายเข้าวัด หาประโยชน์ให้ส่วนรวม
ขนหน้าแข้งไม่ร่วง ไม่กระทบกระเทือนถึงเดือดร้อน
ขว้างงูไม่พ้นคอ ทำอะไรก็ตาม ผลร้ายย้อนกลับมาสู่ตัวเอง
ขวานผ่าซาก โผงผางไม่เกรงใจใคร มักใช้กับเรื่องการพูด
ข้างนอกสุกใส ข้างในเป็นโพรง ของที่ดูภายนอกแล้วสวยงามดีแต่แท้จริงแล้วภายในไม่ดีเลย
ขายผ้าเอาหน้ารอด ทำให้สำเร็จลุล่วงไป เพื่อรักษาชื่อเสียงของตนไว้
ข้าวใหม่ปลามัน ปรียบเปรยถึงของใหม่ที่เพิ่มได้มา ก็มักจะเห่อ มักจะมองว่าดีไปเสียหมด
ข้าวยากหมากแพง นิยมใช้อธิบายภาวะการณ์ที่ยากลำบาก ขาดแคลนไปเสียทุกสิ่งทุกอย่าง
ขิงก็ราข่าก็แรง ต่างคนต่างอารมณ์ร้อนพอกัน ต่างคนต่างไม่ยอมกัน
ขี้แพ้ชวนตี แพ้ตามกติกาแล้ว ยังไม่ยอมรับว่าแพ้ จะเอาชนะด้วยกำลัง
ขี่ช้างจับตั๊กแตน ลงทุนมากแต่ได้ผลน้อย ลงทุนทำในสิ่งที่ได้ผลน้อย
ใครมือยาวสาวได้สาวเอา ต่างคนต่างฉวยโอกาส แสวงหาประโยชน์ใส่ตัวโดยไม่คิดถึงคนอื่น
คับที่อยู่ได้ คับใจอยู่ยาก ที่อยู่แม้จะคับแคบก็อยู่ได้ถ้าสบายใจ แต่ถ้าลำบากใจแล้วแม้จะที่อยู่กว้างขวางใหญ่โตก็อยู่ไม่ได้ ไม่น่าอยู่
โคแก่ชอบกินหญ้าอ่อน ชายแก่ชอบหญิงเอ๊าะๆ เป็นเมีย
คงเส้นคงวา เสมอต้นเสมอปลาย
คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย ทำอะไรไม่เสี่ยงเกินไป งานไหนที่เสี่ยงหรือมีอันตราย ควรมีคนอื่นไปด้วย
คนดีผีคุ้ม คนทำดีย่อมไม่มีภัย
คนล้มอย่าข้าม อย่าดูถูกหรือซ้ำเติมคนที่พลาดพลั้งเผลอ
คบเด็กสร้างบ้าน ทำงานการอะไรกับเด็กย่อมไม่เป็นผล เพราะยังอ่อนประสบการณ์
คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ จะคบใครให้พิจารณาให้ดีเสียก่อน เช่นเดียวกับจะซื้อผ้า
คบคนพาลพาลพาไปหาผิด คบบัณฑิตบัณฑิตพาไปหาผล คบคนชั่วก็ถูกชักนำพาไปทำชั่ว คบคนดีก็จะพากันทำดี
คมในฝัก มีความรู้ความสามารถแต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็ไม่แสดงออกมาให้ปรากฏ
คลุมถุงชน การแต่งงานที่เจ้าบ่าวเจ้าสาว ต่างไม่ได้รักกันมาก่อน โดนผู้ใหญ่จับแต่ง
คว้าน้ำเหลว ไม่ได้ผลตามต้องการ
คว่ำบาตร นิยมใช้กับอธิบายการตัดความสัมพันธ์ ไม่ยอมคบค้าสมาคมด้วย หรือไม่ยินยอมร่วมมือในกิจกรรมที่กำลังจะเกิดขึ้น
ความในอย่านำออก ความนอกอย่านำเข้า ไม่นำเรื่องไม่ดีของพรรคพวกไปบอกคนอื่นและไม่รับเข้ามาด้วย
ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น ความสำเร็จย่อมเกิดกับคนที่มีความพยายาม
ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด มีความรู้มาก แต่ไม่รู้จักใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์
ความวัวไม่ทันหายความควายเข้ามาแทรก มีปัญหาใหม่เข้ามาขณะที่ปัญหาเดิมยังแก้ไม่หาย
คอเป็นเอ็น ขึ้นเสียงเถียงโต้อย่างไม่ยอมลดละ, เถียงเก่ง
คอขาดบาดตาย เรื่องร้ายแรงถึงอาจต้องสูญเสียชีวิตได้
คอทองแดง ดื่มเหล้าเก่ง ไม่เมาง่ายๆ
คันไม้คันมือ มีความกระหาย อยากลงมือทำ
คางคกขึ้นวอ คนที่มีฐานะต่ำต้อย พอได้ดิบได้ดีก็มักแสดงกิริยาอวดดี ลืมตัว
คาหนังคาเขา จับได้ในขณะที่กำลังกระทำผิด หรือพร้อมกับของกลาง
คู่เรียงเคียงหมอน สามีภรรยาที่อยู่ร่วมทุกข์ร่วมสุขกัน

สุภาษิตคําพังเพย หมวด ง.-ฉ.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เงียบเป็นเป่าสาก ลักษณะที่เงียบสนิท
เงียบเป็นป่าช้า เงียบมาก ไม่มีเสียงอะไรเลย
โง่เง่าเต่าตุ่น  โง่ที่สุด
โง่แล้วอยากนอนเตียง โง่แล้วไม่เจียมตัวว่าโง่ ไปทำสิ่งที่ตนไม่รู้ไม่เข้าใจ
งมเข็มในมหาสมุทร ทำกิจที่สำเร็จได้ยาก
งอมืองอตีน เกียจคร้าน, ไม่สนใจขวนขวายทำการงาน
งานหลวงไม่ให้ขาด งานราษฎร์ไม่ให้เสีย ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและส่วนตัว
งูกินหาง เกี่ยวโยงกันไปเป็นทอดๆ
งูๆปลาๆ  รู้บ้างเล็กน้อย ไม่ได้รู้จริงในเรื่องนั้น
เงยหน้าอ้าปาก การมีฐานะที่ดีขึ้นกว่าเดิม
งมโข่ง โง่ งุ่มงาม ไม่ทันคน ไม่ทันเหตุการณ์
งอก่อ งอขิง  การทำตัวงอ หรืออาการตัวงอเพราะเจ็บ หรือไม่สบาย
งอมพระราม มีความทุกข์ยากลําบากเต็มที่
งูเห็นนมไก่ ไก่เห็นตีนงู คนสองคนต่างคนต่างเห็น
เงาตามตัว ผลของการกระทำที่เกิดตามติดมาทันที
เงื้อง่าราคาแพง  เมื่อคิดจะทำอะไรใครก็ลงมือทำเลย อย่ามัวเงื้อไม้เงื้อมือ
งูเงี้ยวเขี้ยวขอ ไม่ให้ไปไหนเวลากลางคืน
 งงเป็นไก่ตาแตก  อาการของผู้ที่มีอาการงงมากจนคิดอะไรไม่ออก
ฉิบหายขายตน เหมือนกับ ฉิบหายวายป่วง
ฉิ่งเสียงแตก  ปากไม่ดี เก็บความลับไม่อยู่
ฉ้อราษฎร์บังหลวง การที่เจ้าหน้าที่เก็บเงินจากราษฎรแล้วไม่ส่งหลวงหรือเบียดบังเงินหลวง
ฉลาดเป็นกรด  ฉลาดมาก
ฉลาดแกมโกง ฉลาดในทางทุจริต ทางไม่ดี
ฉ้อศอกฉอกนิ้ว การคดโกงโดยค่อยๆเอาที่ละเล็กทีละน้อย ทีละนิดทีละหน่อย

 

สำนวนไทย หมวด ช.-ซ.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เชือดคอไก่ให้ลิงดู การลงโทษให้ดูเป็นตัวอย่าง
แช่งชักหักกระดูก แช่งด่ามุ่งร้ายให้ผู้อื่นได้รับอันตรายอย่างร้ายแรง
ใช้ไม้แข็ง การใช้วิธีการที่หนักและรุนแรง
ใช้ไม้นวม  ใช้วิธีที่นุ่มนวล ประนีประนอม
ใช้น้ำเย็นเข้าลูบ  พูดจาโลมเล้าหว่ายล้อมเพื่อให้ใจอ่อน
ชักแม่น้ำทั้งห้า พูดจาหว่านล้อมยกยอบุญคุณเพื่อขอสิ่งที่ประสงค์
ชักใบให้เรือเสีย  พูดหรือทำขวางๆ ให้การสนทนาหรือการงานเขวออกนอกเรื่องไป
ชักใย บงการอยู่เบื้องหลัง
ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน  ชักนำศัตรูเข้าบ้าน
ชักหน้าไม่ถึงหลัง มีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย
ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์ ปล่อยไปตามเรื่องตามราว ไม่เอาเป็นธุระ
ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ ค่อยๆคิด ค่อยๆทำ ดีกว่าด่วนทำ
ช้างเท้าหน้า   เป็นหัวหน้าหรือผู้นำ แล้วให้คนอื่นทำตาม หรือเป็นหัวหน้าครอบครัว
ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด ความชั่วหรือความผิดร้ายแรงที่คนรู้ทั่วกันแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด
 ชาติเสือจับเนื้อกินเอง ไม่เบียดเบียนใคร
ชายสามโบสถ์  ผู้ที่บวชแล้วสึกถึง 3 หน ใช้พูดเป็นเชิงตำหนิว่าเป็นคนที่ไม่น่าคบ
ช้าๆได้พร้าสองเล่มงาม  ค่อยๆคิด ค่อยๆทํา แล้วจะสําเร็จผลอย่างดี
ชิงสุกก่อนห่าม  ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัย หรือยังไม่ถึงเวลา
ชี้โพรงให้กระรอก   ชี้ช่องทางชั่วให้คนไม่ดี
 ชี้นกบนปลายไม้  หวังในสิ่งที่อยู่ไกลตัวมาก
ชุบมือเปิบ ฉวยประโยชน์จากคนอื่นโดยที่ตนเองไม่ได้ลงทุนลงแรง
ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน ความซื่อสัตย์นั้นกินใช้ไม่มีวันหมด มีกินได้เรื่อยๆ
ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ  ซื้อของโดยไม่คำนึงถึงช่วงเวลา ย่อมได้ของแพงกว่าปกติ
ซื้อง่ายขายคล่อง  หมายถึง การค้าเจริญงอกงาม

 

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด ด.-ต.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เด็กเลี้ยงแกะ  คนชอบพูดโกหกจนไม่มีใครเชื่อถือ
เด็ดดอกฟ้า การเอาหญิงที่ถือว่ามีฐานะสูงศักดิ์กว่ามาเป็นภรรยา
เด็ดบัวไม่ไว้ใย ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด
เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด การประพฤติตามแบบอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย
ได้แกงเทน้ำพริก ลืมของเก่าเมื่อได้ขอใหม่
ได้ใหม่ลืมเก่า พอได้สิ่งใหม่แล้วลืมสิ่งเก่า
ได้ทีขี่แพะไล่ ซ้ำเติมเมื่อผู้อื่นเพลี่ยงพล้ำลง
ได้หน้าได้ตา ได้เกียรติ ได้ชื่อเสียง
ได้หน้าลืมหลัง  หลงๆ ลืมๆ ได้สิ่งหนึ่งลืมสิ่งหนึ่ง
ดักลอบต้องหมั่นกู้  ทำอะไรก็ต้องติดตามผลงาน อย่าละเลย
ดาบสองคม  มีทั้งคุณและโทษ, อาจดีอาจเสียก็ได้
ดาวล้อมเดือน   มีบริวารแวดล้อมมาก
ดินพอกหางหมู  งาน/สิ่งต่างๆ ที่คั่งค้างพอกพูนขึ้นเรื่อยๆ
ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือหญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง
ดื้อตาใส  ทำท่าทางเชื่อฟัง ไม่ต่อต้าน แต่ไม่ทำตาม
ตลาดวาย  ช้าเกินไป สายเกินไป
เต่าใหญ่ไข่กลบ  การพยายามจะกลบเกลื่อนความผิดของตน
เตี้ยอุ้มค่อม คนที่มีฐานะต่ำต้อยหรือยากจน แต่รับภาระเลี้ยงดูคนที่มีฐานะเช่นตนอีก
ตกกระไดพลอยโจน  จำเป็นที่จะต้องยอมเข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อไม่มีทางเลี่ยง
ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้  ตกอยู่ในที่คับขันอย่างไรก็ไม่เป็นอันตราย, ตกอยู่ที่ใดก็ไม่สูญหาย
ตกม้าตาย  พลาดพลั้งก่อนจะทำสำเร็จ
ตนเป็นที่พึ่งเเห่งตน  การทำอะไรด้วยตัวเอง แทนที่จะขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น
ต้นร้ายปลายดี ตอนแรกลำบากเดือดร้อน แต่ท้ายสุดบั้นปลายกลับดี มีความสุข
ต้นสายปลายเหตุ สาเหตุและความเป็นมาทั้งปวงของเรื่องที่เกิดขึ้น
ตบหัวกลางศาลา ขอขมาที่บ้าน ยอมรับผิดไม่สมกับความผิดที่ทําไว้
ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก ต่อหน้าทำเป็นดี แต่พอลับหลังก็นินทาหรือหาทางทำร้าย
ตักน้ำใส่กระโหลก ชะโงกดูเงา  ให้รู้จักฐานะของตนและเจียมตัว
ตักน้ำรดหัวตอ แนะนำพร่ำสอนเท่าไรก็ไม่ได้ผล
ตักบาตรอย่าถามพระ  จะให้อะไรแก่ผู้ที่เต็มใจรับอยู่แล้วไม่ควรถาม
ตัดไฟแต่ต้นลม  ตัดต้นเหตุเพื่อไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามต่อไป
ตัดหนามอย่าไว้หน่อ  ทําลายให้ถึงต้นตอ
ตัดหางปล่อยวัด ตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง ไม่เอาเป็นธุระอีกต่อไป
ตัวเป็นเกลียว  อาการที่ทำงานอย่างขยันขันแข็งมากจนไม่มีเวลาได้พักผ่อน
ตาบอดได้แว่น หมายถึง คนที่ได้สิ่งซึ่งไม่เป็นประโยชน์อะไรแก่ต
 ตาบอดคลำช้าง คนที่รู้อะไรด้านเดียวหรือนัยเดียว แล้วเข้าใจว่าสิ่งนั้นเป็นอย่างนั้น
ตามใจปากมากหนี้   เห็นแก่กินย่อมสิ้นเปลืองมาก
ตายคาอก  เสียชีวิตขณะมีเพศสัมพันธ์
ตายประชดป่าช้า  แกล้งทำหรือพูดประชดอีกฝ่ายหนึ่ง แต่ตัวเองกลับเป็นฝ่ายเสียหายจากการทำหรือพูดนั้น
ตำข้าวสารกรอกหม้อ หาเพียงแค่พอกินไปมื้อหนึ่งๆ
ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ ลงทุนไปโดยได้ผลประโยชน์ไม่คุ้มทุน
ติเรือทั้งโกลน  ตำหนิสิ่งที่ยังทำไม่เสร็จหรือที่ยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร
ติดดอย ซื้อของมาราคาสูง แล้วขายไม่ออก

 

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
ถ่มน้ำลายขึ้นฟ้า รดหน้าตัวเอง  การคิดร้ายหรือดูหมิ่นบุคคลที่สูงกว่า
ถวายหัว  ทำจนสุดความสามารถ, ยอมสู้ตาย
ถูลู่ถูกัง  ถูๆไถๆ การฉุดลากหรือรั้งไปอย่างทุลักทุเล อย่างล้มลุกคลุกคลาน
ถอดเขี้ยวเล็บ  การเลิกทำในสิ่งที่ไม่ค่อยดี
ถอนรากถอนโคน ทำลายให้ถึงต้นตอ, ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม
ถอนหงอก  ไม่นับถือความเป็นผู้ใหญ่, พูดว่าให้เสียผู้ใหญ่
ถอยหลังเข้าคลอง หวนกลับไปหาแบบเดิม
ถ่านไฟเก่า ชายหญิงที่เคยรักใคร่หรือเคยได้เสียกันมาก่อน แม้เลิกร้างกันไป เมื่อมาพบกันใหม่ย่อมรักใคร่หรือปลงใจกันได้ง่ายขึ้น
ถี่ลอดตาช้ง ห่างลอดตาเล็น  ดูเหมือนรอบคอบถี่ถ้วน แต่ไม่รอบคอบถี่ถ้วนจริง
เถรส่องบาตร คนที่ทําอะไรตามเขาทั้ง ๆ ที่ไม่รู้เรื่องรู้ราว
ถือบังเหียน การได้คุมอำนาจ
ถือไพ่เหนือมือ อยู่ในสถานะที่ได้เปรียบ
ถอดหัวโขน การพ้นออกจาตำแหน่งหน้าที่การงาน
ทำก็ชามไม่ทำก็ชาม คนขี้เกียจ
แทงใจดำ พูดตรงกับความในใจของผู้ฟัง
ทรัพย์ในดิน สินในน้ำ  สิ่งที่มีอยู่หรือเกิดตามธรรมชาติ อันอาจนำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ได้
ทองแท้ย่อมไม่แพ้ไฟ   คนที่ยึดมั่นและตั้งมั่นในความดี ไม่มีอะไรมาเปลี่ยนได้
ทองแผ่นเดียวกัน  เกี่ยวดองกันโดยการแต่งงาน
ทองไม่รู้ร้อน  เฉยเมย, ไม่กระตือรือร้น, ไม่สะดุ้งสะเทือน
ท้องยุ้งพุงกระสอบ คนกินจุ
ท่าดีทีเหลว มีท่าทางดี แต่ทำอะไรไม่ได้เรื่อง
ทำคุณบูชาโทษโปรดสัตว์ได้บาป ทำคุณแต่กลับเป็นโทษ ทำดีแต่กลับเป็นร้าย
ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว  คนเราทำอย่างไรก็จะได้อย่างนั้น
ทำนาบนหลังคน  หาผลประโยชน์ใส่ตนโดยขูดรีดผู้อื่น
ทำนาออมกล้า ทำปลาออมเกลือ  ทําการสิ่งใดถ้ากลัวหมดเปลืองย่อมไม่ได้ผลสมบูรณ์
ที่ท่าเเมวดิ้นตาย  ที่ดินหรือเนื้อที่เล็กน้อย
ทุบหม้อข้าว  ตัดอาชีพ, ทำลายอาชีพ
เทือกเถาเหล่ากอ เชื้อสายวงศ์ตระกูลที่สืบเนื่องต่อกันมา
เทกระจาด คว่ำ พลิกตะแคงจนข้าวของตกเสียหาย
เทน้ำเทท่า คล่อง รวดเร็ว ไม่ติดขัด
ทำนาล่าเป็นข้าควาย มีเมียสายเป็นข้าลูก การทำงานสิ่งใดหากตัดสินใจช้า ลงมือช้า ทำอะไรตามหลังคนอื่นมักจะเสียเปรียบ
ทำบุญเอาหน้า การทำบุญเพื่อโอ้อวดผู้อื่น
ธุระไม่ใช่  ไม่ใช่เรื่องของตัวเอง
ธรรมย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม  คนที่ทำแต่กรรมดี ย่อมจะได้ประสบกับสิ่งดีๆ

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด น.-บ.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เนื้อเต่ายำเต่า นำเอาทรัพย์สินส่วนที่เป็นกำไรหรือดอกเบี้ยกลับไปลงทุนอีกครั้ง โดยไม่ต้องใช้ทุนเดิม
ในน้ำมีปลาในนามีข้าว ดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์
นกน้อยในกรงทอง มีความเพียบพร้อมแต่ขาดอิสระ
นกสองหัว 
คนที่ทำตัวฝักใฝ่เข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่ายที่ไม่เป็นมิตร โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น ไม่รู้เรื่องราว, ไม่รู้อีโหน่อีเหน่
นางนกต่อ หญิงที่ถูกใช้ให้ไปล่อคน (เหยื่อ) มาติดกับดัก
น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง  พูดมากแต่ได้เนื้อหาสาระน้อย
น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า  การพึ่งพาอาศัยกัน, ความสามัคคี
นายว่าขี้ข้าพลอย  พลอยพูดผสมโรงติเตียนผู้อื่นตามนายไปด้วย
น้ำกลิ้งบนใบบอน  คนใจไม่แน่นอน กับกลอก
น้ำขึ้นให้รีบตัก   มีโอกาสดีควรรีบทำ
น้ำขุ่นไว้ในน้ำใสไว้นอก แม้จะไม่พอใจก็ยังแสดงสีหน้ายิ้มแย้ม
น้ำซึมบ่อทราย  หามาได้เรื่อยๆ
น้ำตาลใกล้มด  ชายหญิงที่ใกล้ชิดกันมากย่อมห้ามใจไม่ให้รักกันได้ยาก
น้ำท่วมปาก   พูดไม่ออกเพราะเกรงจะมีภัยแก่ตนหรือผู้อื่น
น้ำท่วมหลังเป็ด  เป็นไปไม่ได้ เป็นไปได้ยาก
น้ำน้อยย่อมแพ้ไฟ  ฝ่ายข้างน้อยย่อมแพ้ฝ่ายข้างมาก
น้ำนิ่งไหลลึก  คนที่มีท่าหงิม ๆ มักจะมีความคิดลึกซึ้ง
น้ำผึ้งหยดเดียว  เรื่องเล็กๆ ก็ทำให้มันเป็นเรื่องใหญ่ได้
น้ำมาปลากินมดน้ำลดมดกินปลา  ทีใครทีมัน
น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย คำพูดที่ไพเราะอ่อนหวาน ซึ่งถูกใจผู้ฟัง แต่อาจเป็นโทษเป็นภัยได้
น้ำลดตอผุด  เมื่อหมดอำนาจ ความชั่วที่ทำไว้ก็ปรากฏ
น้ำหนึ่งใจเดียวกัน  มีความคิดเห็นเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
นิ้วไหนร้ายก็ตัดนิ้วนั้น คนใดไม่ดี ก็ตัดออกไปจากหมู่คณะ
แบไต๋ ตีแผ่ บอกความลับให้คนอื่นรู้
บ่นเป็นหมีกินผึ้ง คนที่ชอบบ่พึมพำอยู่เสมอ เห็นอะไรก็บ่นไปหมด
บนบานศาลกล่าว  ขอร้องให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ช่วยเหลือ
บอกศาลา   ตัดขาด ไม่นับว่ามีความสัมพันธ์ต่อกันอีกต่อไป
บัวใต้น้ำ ผู้ที่มีความคิดมืดบอก ขุนไม่ขึ้น
บัวพ้นน้ำ  ผู้ที่มีความคิดความอ่านที่ดี รู้ดีรู้ชั่ว
บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น  รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน มิให้กระทบกระเทือนใจกัน
บุญหนักศักดิ์ใหญ่ มีอำนาจวาสนาและฐานันดรศักดิ์สูง
บุญหล่นทับ  มีโชคใหญ่โดยไม่คาดคิดมาก่อน
บ่างช่างยุ คนที่ชอบพูดส่อเสียดยุยงให้เขาแตกกัน
บ้านเคยอยู่ อู่เคยนอน   สถานที่ตนเคยอยู่อาศัยมาก่อน
บ้านเมืองมีขื่อมีแป บ้านเมืองหรือประเทศย่อมมีกฎหมายคุ้มครอง
บ้านแตกสาแหรกขาด  ครอบครัวหรือบ้านเมืองต้องกระจัดกระจายพลัดพรากกัน
บานปลาย  ขยายออกไปมากกว่าที่ตั้งใจไว้เดิม
บ้านป่า เมืองเถื่อน บ้านเมืองที่ไม่มีกฎระเบียบบังคับในการอยู่ร่วมกัน
บ้าหอบฟาง บ้าสมบัติ เห็นอะไรเป็นของมีค่าจะเอาทั้งนั้น
บ้าห้าร้อยจำพวก  บ้ามากมายหลายประเภท

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด ป.-ผ.-ฝ.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
ป็ดขันประชันไก่  มีความรู้ความสามารถน้อย แต่อวดตัวแข่งกับผู้ที่มีความรู้ความสามารถสูง
เป็นปี่เป็นขลุ่ย ถูกคอกัน เข้ากันได้ดี
ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ ปล่อยศัตรูไปอาจกลับมาทำร้ายภายหลังอีก
ปล่อยไก่ แสดงความโง่ออกมา
ปล่อยของ  แสดงความสามารถที่แท้จริงออกมา
ปล่อยปละละเลย ทอดทิ้ง ไม่สนใจ ไม่ใส่ใจ
ปลาใหญ่กินปลาเล็ก คนหรือผู้ใหญ่ที่มีอำนาจ กดขี่ข่มเหงผู้อ่อนแอหรือผู้น้อ
ปลาข้องเดียวกัน คนที่อยู่ร่วมกันหรือเป็นพวกเดียวกัน
ปลาหมอตายเพราะปาก  คนที่พูดพล่อยจนได้รับอันตราย
ปล้ำผีลุก ปลุกผีนั่ง  พยายามทำให้เกิดเรื่องราวที่ไม่ดีขึ้นมา
ปลุกผีกลางคลอง ทำในสิ่งที่ไม่ถูกไม่ควร
ปลูกเรือนคร่อมตอ กระทำสิ่งซึ่งล่วงล้ำ ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่น
ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน ทำตามความพอใจของผู้ที่จะได้รับผลโดยตรง
ปอกกล้วยเข้าปาก ง่าย, สะดวก
ปั้นน้ำเป็นตัว สร้างเรื่องเท็จให้เห็นเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา
ปากเป็นเอกเลขเป็นโท การพูดจาสำคัญกว่าวิชาหนังสือ
ปีกทอง เกาะผู้หญิงกิน
ปีกกล้าขาแข็ง พึ่งตัวเองได้
ปิดประตูตีแมว  รังแกคนไม่มีทางสู้ และไม่มีทางหนีรอดไปได้
ปิดทองหลังพระ ทำความดีแต่ไม่ได้รับการยกย่อง เพราะไม่มีใครเห็นคุณค่า
ปิ้งปลาประชดแมว ทำประชดหรือแดกดัน ซึ่งมีแต่จะเสียประโยชน์
ปากหอยปากปู  ชอบนินทา แม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อย
ปากหวานก้นเปรี้ยว  พูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ
ปากสว่าง  ชอบพูดเปิดเผยเรื่องของผู้อื่น
ปากหนัก ไม่ใคร่พูดขอร้องต่อใครๆ ไม่ใคร่ทักทายใคร
แผลเก่า  ความเจ็บช้ำที่ฝังใจอยู่ไม่รู้ลืม
ไผ่ลู่ลม โอนอ่อนไปตามสถานการณ์
ผักชีโรยหน้า การทำความดีเพียงผิวเผิน
ผัดวันประกันพรุ่ง ขอเลื่อนเวลาออกไปครั้งแล้วครั้งเล่
ผัวหาบเมียคอน ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย
ผ้าขี้ริ้วห่อทอง คนมั่งมีแต่แต่งตัวซอมซ่อ
ผีไม่มีศาล  ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง
ผีซ้ำด้ำพลอย  ถูกซ้ำเติมเมื่อพลาดพลั้งลง หรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย
ผึ้งแตกรัง  ไปคนละทิศละทาง
ผู้ร้ายปากแข็ง ดึงดัน ดื้อ ไม่ยอมรับความจริง
ฝันลม ๆ แล้ง ๆ  หวังสิ่งที่เกินฐานะของตน
ฝันกลางวัน  แจกจ่ายของไม่ทั่วถึงกัน
ฝากปลาย่างไว้กับแมว พลอยเหลวไหลไปด้วยกัน
ฝนสั่งฟ้า ปลาสั่งหนอง อย่าไว้วางใจใครหรืออะไรจนเกินไป
ฝนทั่งให้เป็นเข็ม เพียรพยายามสุดความสามารถจนกว่าจะสำเร็จผล
ฝนตกอย่าเชื่อดาว ทำการอันใดที่เป็นสิ่งสำคัญเพื่อไว้อาลัยก่อนจากไป
ฝนตกขี้หมูไหล  ไว้วางใจคนที่ไม่ควรไว้วางใจ
ใฝ่สูงจนเกินศักดิ์ คิดหรือหวังในสิ่งที่เป็นไปไม่ได้
ฝนตกไม่ทั่วฟ้า  ฝันในสิ่งที่ไม่มีทางเป็นจริง

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด พ.-ฟ.-ม.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เพชรตัดเพชร  คนเก่งต่อคนเก่งมาสู้กัน
แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร การยอมแพ้ทำให้เรื่องสงบ การไม่ยอมแพ้ทำให้เรื่องไม่สงบ
แพ้แล้วพาล แพ้ตามกติกาแล้วยังไม่ยอมรับว่าแพ้จะเอาชนะด้วยกำลัง
แพะรับบาป คนที่รับเคราะห์กรรมแทนผู้อื่น
พบไม้งามเมื่อขวานบิ่น พบหญิงสาวที่ต้องใจเมื่อแก่
พระมาลัยมาโปรด 
ผู้ที่มาช่วยเหลือในยามที่กำลังตกทุกข์ได้ทันท่วงที
พร้างัดปากไม่ออก  นิ่ง, ไม่ค่อยพูด, ไม่ช่างพูด
พลอยฟ้าพลอยฝน ไม่ได้เกี่ยวข้องก็เป็นตามไปด้วย
พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ เปลี่ยนแปลงหรือทำให้ผิดไปจากเดิมอย่างตรงกันข้าม
พายเรือให้โจรนั่ง  การให้ความสนับสนุนคนไม่ดี
พายเรือคนละที  ทํางานไม่ประสานกัน
พายเรือในอ่าง  คิด ทำ หรือพูดวกวนกลับไปกลับมา
พายเรือทวนน้ำ  ทำด้วยความยากลำบาก
พึ่งลำแข้งตัวเอง  ช่วยตนเอง
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง พูดไปไม่มีประโยชน์ นิ่งเสียดีกว่า
ไฟไหม้ฟาง อารมณ์ที่เกิดขึ้นอย่างวู่วามสักพักหนึ่งแล้วก็หายไป
ไฟสุมขอน อารมณ์ร้อนรุ่มที่คุกรุ่นอยู่ในใจ
ไฟลนก้น  ต้องทำอย่างรีบเร่ง เพราะเวลากระชั้นเข้ามา
ฟังไม่ได้ศัพท์ จับเอามากระเดียด ฟังไม่ได้ความแจ่มชัด แล้วเอาไปพูดต่อหรือทำผิดๆพลาดๆ
ฟังความข้างเดียว  รับรู้เรื่องจากฝ่ายเดียวแล้วด่วนตัดสิน
ฟังหูไว้หู รับฟังไว้แต่ไม่เชื่อทั้งหมด
ฟังหูซ้าย ทะลุหูขวา คนที่ไม่ย่อมจะฟังใคร พูดไปคงเปล่าประโยชน์
ฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ  รู้จักกาละเทศะ รู้ที่สูงที่ต่ำ
ฟ้าหลังฝน  สิ่งดีงาม สบายใจ เมื่อผ่านพ้นปัญหาใหญ่
ฟื้นฝอยหาตะเข็บ  การรื้อเอาเรื่องเก่าๆที่แล้วไปแล้ว มาพูดขึ้นให้เป็นที่สะเทือนใจ
ไม่รู้จักหัวนอนปลายตีน ไม่รู้ความเป็นมาหรือพื้นเพ
ไม่รู้จักเสือเอาเรือเข้ามาจอด ไม่รู้จักมอดเอาไม้เข้ามาแหย่ ทำสิ่งที่ไม่รู้ว่าจะมีภัยแก่ตัว
ไม่พ้นชวด ฉลู ขาล เถาะ ทำอะไรไปแล้วไปไม่ตลอดรอดฝั่ง ไม่สำเร็จ
ไม่ดูตาม้าตาเรือ ไม่พิจารณาให้รอบคอบ, ไม่ระมัดระวัง
ไม่ดูเงาหัว ไม่รู้จักประมาณตน
ไม่ดูดำดูดี เลิกเกี่ยวข้องกันอย่า
ไม้ซีกงัดไม้ซุง คนผู้มีฐานะต่ำไปคัดค้านหรือไปก่อความกับผู้มีอำนาจสูงกว่า
ไม่ได้ด้วยเลห์เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์เอาด้วยคาถา ทำทุกอย่างเพื่อให้ได้ดังใจ
ไม่เจียมสังขาร ไม่รู้จักประมาณร่างกายและเรี่ยวแรงของตน
ไม่เจียมกะลาหัว ไม่เจียมตัว
ไม้ใกล้ฝั่ง แก่ใกล้จะตาย
ไม้กันหมา คนหรือสิ่งที่นำมาใช้ปกป้องตัวเอง
ไม่เอาถ่าน ไม่เป็นเรื่อง, ไม่ได้ความ, ทำอะไรไม่ถูกเรื่อง
ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้ ด่วนทำไปทั้งๆ ที่ยังไม่ถึงเวลาอันควร
ไม่เห็นโลงศพ ไม่หลั่งน้ำตา ไม่เห็นผลลัพธ์ที่น่าสลด ก็จะไม่สำนึกกับการกระทำที่ไม่ดีของตน
ไม่เห็นแก่ชี ก็เห็นแก่ผ้าเหลือง ไม่เห็นแก่พระ ก็เห็นแก่ผ้าเหลืองเถิด
ไม่เป็นโล้เป็นพาย ไม่ได้เรื่องได้ราว, ไม่เป็นหลักเป็นฐาน, หาความแน่นอนไม่ได้
ไม้เบื่อไม้เมา ขัดกันตะพึดเพราะใจโกรธกันมาก่อน
แมวเฝ้าปลาย่าง การฝากให้ผู้อื่นเฝ้าสิ่งของที่เขาต้องการอยู่แล้ว ย่อมทำให้สูญเสีย

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด ย.-ร.-ล.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
ยกเค้า ขโมยทรัพย์สินไปจนหมด
ยกธงขาว ยอมแพ้
ยกเมฆ  กุเรื่องขึ้น, คาดเอา, เดาเอาเอง
ย้อมแมวขาย  การตกแต่งคนหรือของที่ไม่ดีโดยมีเจตนาจะหลอกลวงให้ผู้อื่นเชื่อว่าดี
ยกภูเขาออกจากอก  โล่งอก หมดวิตกกังวล
ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว  การทําอย่างเดียวแต่ได้ผล 2 อย่าง
ยื่นแก้วให้วานร  เอาของมีค่าให้กับคนที่ไม่รู้จักค่าของสิ่งนั้น
ยื่นหมูยื่นแมว แลกเปลี่ยนของของแต่ละฝ่ายในเวลาเดียวกัน
ยืมจมูกคนอื่นเขามาหายใจ อาศัยผู้อื่นมักไม่สะดวก
ยุให้รำ ตำให้รั่ว ยุให้แตกกัน ทำให้ผิดใจกัน
ยุ่งเหมือนยุงตีกัน ยุ่งเหยิง สับสนปนเปกัน
ยุแยงตะแคงรั่ว  พูดให้ทั้งสองฝ่ายแตกคอกัน
เรือใหญ่คับคลอง  คนที่เคยรุ่งเรืองหรือเป็นใหญ่เป็นโต เมื่อตกตํ่าลงก็วางตัวอย่างคนสามัญไม่ได้
เรือล่มเมื่อจอด  คนที่ทําตนเป็นคนดีมาตลอดแต่มาเสียคนเมื่อแก่
รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง  รู้จักเอาตัวรอดหรือปรับตัวให้เข้ากับเหตุการณ์
รู้จักเก็บรู้จักงำ  รู้จักเก็บรักษาข้าวของ
รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม เรียนรู้ไว้ไม่หนักเรี่ยวหนักแรงหรือเสียหายอะไร
รีดเลือดกับปู  เคี่ยวเข็ญหรือบีบบังคับเอากับผู้ที่ไม่มีจะให้
รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง ทําไม่ดีหรือทําผิดแล้วไม่รับผิด กลับโทษผู้อื่น
รักษาความดีดุจเกลือรักษาความเค็ม  เป็นคนดีเสมอต้นสเมอปลาย
รักวัวให้ผูกรักลูกให้ตี  รักสิ่งใดก็ต้องระวังสิ่งนั้นให้ดี อย่าปล่อยตามใจ
รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ  รักที่จะมีมิตรไมตรีต่อกันต้องตัดสิ่งที่ไม่ดีออก อย่าไปพูดถึง
เล่นกับหมาหมาเลียปาก  ลดตัวลงไปหรือวางตัวไม่เหมาะสมจึงถูกลามปาม
เลี้ยงไม่เชื่อง เนรคุณ ไม่สำนึกบุญคุณ
เล่นเอาเถิดเจ้าล่อ การหลบกันไปกันมา เพื่อหลบเลี่ยงการการพบกัน
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น  ลูกย่อมไม่แตกต่างจากพ่อแม่มากนัก
ล้วงคองูเห่า  บังอาจลักขโมยหรือล่อลวงเอาทรัพย์สินเป็นต้นจากผู้ที่น่าเกรงขาม
ลงเรือลำเดียวกัน  ทำงานร่วมกัน ร่วมรับผลการกระทำด้วยกัน
เลือดข้นกว่าน้ำ  ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด ว.-ส.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
ไวเหมือนลิง  คนที่ทำอะไรก็เร็วไปเสียหมดทุกอย่าง
วัดรอยเท้า แข่งดีกับผู้มีอำนาจหรือลบหลู่บุญคุณของผู้มีพระคุณ
วันโกนไม่ละวันพระไม่เว้น  ทำชั่วได้ตลอดเวลา
วันพระไม่ได้มีหนเดียว ครั้งนี้แพ้ ครั้งหน้าจะแก้ตัวหรือแก้แค้น
วัวเคยขา ม้าเคยขี่  คนที่เคยคุ้นกันมาอย่างดี รู้ใจกัน
วัวเห็นแก่หญ้า ขี้ข้าเห็นแก่กิน   คนที่ตะกละตะกลามเห็นแก่กิน
วัวแก่กินหญ้าอ่อน  ชายแก่ที่มีภรรยาสาวคราวลูกคราวหลาน
วัวพันหลัก อาการที่วกหรือย้อนกลับไปหาจุดเริ่มต้น
วัวลืมตีน  ลืมกำพืดตนเอง
วัวสันหลังหวะ คนที่มีความผิดติดตัวทําให้คอยหวาดระแวง
วัวหายล้อมคอก การคิดหาทางแก้ไขหรือป้องกันภายหลังจากได้เกิดความเสียหายขึ้นแล้ว
ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง ทำสิ่งที่ตนเคยว่าหรือตำหนิผู้อื่นไว้
วานรได้แก้ว ผู้ที่ไม่รู้คุณค่าของสิ่งมีค่าที่ได้มาหรือที่มีอยู่
ว่าวติดลมบน เพลินจนลืมตัว
เส้นผมบังภูเขา เรื่องง่ายๆ แต่คิดไม่ออก
เสน่ห์ปลายจวัก เสน่ห์ที่เกิดจากฝีมือปรุงอาหารให้โอชา
เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย เสียเพียงเล็กน้อยไม่ยอมเสีย ปล่อยให้ลุกลามจนต้องเสียมาก
เสี้ยมเขาควายให้ชนกัน ยุยงให้เขาเกิดวิวาทบาดหมางกัน
เสือเขี้ยวหัก คนที่หมดพิษสงแล้ว
เสือซุ่ม คนที่รอจังหวะลงมือ คนที่แอบทำอะไรโดยไม่บอกผู้อื่น
เสือเฒ่าจำศีล ผู้ที่มีเล่ห์กลมารยา แต่ทำสำรวมสงบเสงี่ยมอย่างคนถือศีล
เสือซ่อนเล็บ คนคมในฝัก เก่งแต่เก็บไว้ไม่โอ้อวด
เสือติดจั่น อาการที่เดินงุ่นง่าน วนไปวนมา
เสือนอนกิน ได้รับผลประโยชน์โดยไม่ต้องลงมือทำงาน
เสือสิงห์กระทิงแรด กลุ่มคนที่เก่งกาจ รอบจัด เก๋าเกมในเรื่องนั้น ๆ
สมภารกินไก่วัด ผู้ชายที่เป็นหัวหน้ามีอะไรกับผู้หญิงที่เป็นลูกน้อง
สร้างวิมานในอากาศ ฝันหรือหวังในสิ่งที่ไม่สามารถจะเป็นความจริงได้
สวยแต่รูป จูบไม่หอม ภายนอกดูดี แต่ข้างในนั้นแย่
สอนจระเข้ว่ายน้ำ  สอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว
สอนหนังสือสังฆราช สอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว
สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม บุคคลย่อมต้องประสบสิ่งที่ดีงามหรือประสบผลร้ายตามกรรมของตน
สายตัวแทบขาด เหน็ดเหนื่อยเพราะทำงานหนักแทบไม่ได้พักผ่อน
ใส่ตะกร้าล้างน้ำ  การปรับภาพลักษณ์ที่เสื่อมเสียให้ดูดี
สาวไส้ให้กากิน นำความลับใดของตนนำไปบอกผู้อื่น
สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล คำพูดและกิริยาที่แสดงออกทำให้ทราบชาติกำเนิด
สิ้นไร้ไม้ตอก  ขัดสนหรือลำบากถึงที่สุด
สิบพ่อค้าไม่เท่าพระยาเลี้ยง การเป็นพ่อค้า ทำอาชีพค้าขายนั้น สู้รับราชการขุนนางหรือข้าราชการไม่ได้
สวรรค์อยู่ในอก นรกอยู่ในใจ จะสุขหรือจะทุกข์ก็ขึ้นกับความคิดและทัศนคติของตัวเราเอง
สิบเบี้ยใกล้มือ ได้สิ่งไหนก่อนหรือง่ายก็ควรคว้าเข้าไว้ก่อน
สิบแปดมงกุฎ  คนไม่ดี คนชอบหลอกลวงต้มตุ๋นผู้อื่น
สิบคนเข้าไม่เท่าคนหนึ่งออก คนใหม่สิบคนมาแทน ก็คงสู้คนเก่าที่ออกไปไม่ได้
สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น ได้ยินได้ฟังมาก็สู้เห็นด้วยตาตนเองไม่ได้
สีซอให้ควายฟัง  คนโง่เง่าหรือปัญญาทึบ สอนเท่าไหร่ก็ไม่ได้เรื่อง
สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง  ผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญก็ยังพลาดพลั้งได้
สุกเอาเผากิน ทำอะไรแบบลวกๆ ชุ่ยๆ พอให้ผ่านไป

สำนวนสุภาษิตไทย หมวด ห.-อ.

สำนวน สุภาษิตไทย ความหมาย
เห็นกงจักรเป็นดอกบัว  การเห็นผิดเป็นชอบ หรือเห็นสิ่งที่ไม่ถูกต้องว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
เห็นขี้ดีกว่าไส้ เห็นคนอื่นดีกว่าญาติพี่น้อง
เห็นช้างขี้ขี้ตามช้าง การกระทำตนเยี่ยงผู้อื่นที่มีฐานะและความพร้อมมากกว่า
เหยียบเรือสองแคม ทําทีเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่าย อยู่กับฝ่ายไหน ก็เห็นด้วยหรือแสดงท่าทีเข้าข้างฝ่ายนั้น
 หยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ   คนที่ทำอะไรไม่จริงจัง ไม่ทุ่มเท ไม่เอาการเอางาน ไม่ตั้งใจทำให้ถึงที่สุด
หญ้าปากคอก  คุ้นเสียจนมองข้ามไป
หนอนหนังสือ คนที่ชอบอ่านหนังสือเป็นประจำ
หนักไม่เอา เบาไม่สู้  คนเกียจคร้าน ไม่สู้งาน
หน้าไหว้หลังหลอก คนที่มีพฤติกรรมต่อหน้าเราอย่างหนึ่ง แต่ลับหลังกลับทำอีกอย่างหนึ่ง
หนามแหลมไม่มีคนเสี้ยม มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีคนกลึง  คนที่มีสติปัญญา มีความสามารถเก่งกาจ อาจเป็นผู้ที่ไม่ต้องมีใครสอน
หน้าสิ่วหน้าขวาน อยู่ในระยะอันตราย หรือในเหตุการณ์วิกฤต
หนีเสือปะจระเข้ การที่หนีอันตรายหรือสิ่งเลวร้ายอย่างหนึ่ง แต่กลับเจออันตรายอีกอันหนึ่ง
หนูตกถังข้าวสาร ชายที่ฐานะไม่ค่อยดี แต่งงานกับหญิงที่ร่ำรวย
หมาเห่าใบตองแห้ง พวกปากไว ไม่ทันรู้อะไรก็พูดไปก่อน
หมากัดอย่ากัดตอบ อย่าลดตัวลงไปต่อสู้หรือต่อปากต่อคำกับคนพาลหรือคนที่มีศักดิ์ต่ำกว่า
หมาสองราง  คนที่ทำตัวเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่าย
หมาหมู่ กลุ่มคนที่กลุ้มรุมทําร้ายคนคนเดียว
หมาหวงก้าง คนที่หวงของที่ตนไม่มีสิทธิ์
หมาหัวเน่า ไม่มีใครรัก ไม่มีใครสนใจ
หักด้ามพร้าด้วยเข่า   การทำอะไรโดยใช้กำลังรุนแรง
หมูไปไก่มา ถ้อยทีถ้อยอาศัยตอบแทนกัน, ให้สิ่งของแลกเปลี่ยนหรือตอบแทนกัน
หมาเห็นข้าวเปลือก คนที่อยากได้สิ่งที่เป็นประโยชน์
หมูในอวย  สิ่งที่อยู่ในกํามือ หรืออีกนัยหนึ่งหมายถึงสิ่งที่ตกเป็นของของเราอย่างแน่นอน
หมูเขี้ยวตัน  คู่ต่อสู้ที่ทัดเทียมกัน
หมูจะหามอย่าเอาคานเข้ามาสอด การที่เข้าไปขัดขวางผลประโยชน์ที่ผู้อื่นกำลังจะสำเร็จอยู่แล้ว
หมาขี้ไม่มีใครยกหาง ผู้ที่ชอบยกยอตัวเอง
เออออห่อหมก เห็นด้วยหรือพลอยเห็นตามไปด้วย
เอาเนื้อหนูไปปะเนื้อช้าง อย่าเอาทรัพย์หรือสิ่งของจากคนที่น้อยไป
เอาใจเขามาใส่ใจเรา รู้จักคิดถึงใจคนอื่น เห็นใจคนอื่น
เอาจมูกคนอื่นมาหายใจ อาศัยความคิดหรือแรงของคนอื่นมาทำงานให้ตน
อย่าเอาพิมเสนไปแลกกับเกลือ อย่าเอาความดีไปแลกความชั่ว
เอามะพร้าวห้าวมาขายสวน คนที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือโง่เขลา
เอามือซุกหีบ หาเรื่องเดือดร้อนหรือความลำบากใส่ตัวโดยใช่ที่
เอาหูไปนาเอาตาไปไร่ แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น ไม่รับรู้ในสิ่งที่เกิดขึ้น
โอละพ่อ กลับตรงกันข้าม อย่างกลับหน้ามือเป็นหลังมือ
อกไหม้ไส้ขม เป็นทุกข์อย่างแสนสาหัส
อดเปรี้ยวไว้กินหวาน อดใจไว้ก่อนเพราะหวังสิ่งที่ดีกว่าข้างหน้า
อย่าเอาทองไปลู่กระเบื้อง อย่าลดตัวลงไปสู้กับคนชั่วต่ำ มีแต่เสียศักดิ์ศรี
อัฐยายซื้อขนมยาย ได้รับทรัพย์สินเงินทองจากบุคคลหนึ่งแล้วนำกลับไปให้หรือซื้อของจากคนนั้น
อยู่บ้านท่านอย่านิ่งดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่น อยู่บ้านผู้อื่นไม่ควรทำตัวเป็นคนอยู่เฉยๆ ควรช่วยเหลืองานในบ้านเท่าที่จะทำได้
อ้อยเข้าปากช้าง สิ่งหรือประโยชน์ที่ตกอยู่ในมือแล้วย่อมได้คืนยาก
อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน จะจนใจเอง อย่าเชื่อใจผู้ใดง่ายเกินไป
อาบเหงื่อต่างน้ำ การทำงานหนัก ใช้ความพยายามอย่างมาก
อาบน้ำร้อนมาก่อน เกิดก่อนจึงมีประสบการณ์มากกว่า
อ้าปากเห็นไรฟัน รู้ทันกัน
อ้าปากก็เห็นลิ้นไก่ รู้เท่าทันคำพูดที่พูดออกมา